Het traditionele economische denken heeft ons veel en ver gebracht, maar is op zijn einde. Het economische model gebaseerd op alsmaar groei, op tekorten en overschotten, op concurrentie via open marktwerking en op beursnoteringen zal ons geen welvaart meer brengen en onze maatschappij zelfs steeds verder gaan ontwrichten.

Uitdagender is het om weer strategieën voor de toekomst en de lange termijn te ontwikkelen, maar daarvoor zal dan ook een ander economisch denkkader ontwikkeld moeten worden. Een Nieuw Economisch Peil waarop we gaandeweg ook onze maatschappij en internationale samenleving weer zullen (her)inrichten.

Belangrijk is ook te begrijpen dat deze veranderingen moeten beginnen in het bedrijfsleven en de instellingen. Bedrijven en organisaties vormen het hart van onze economie en zij voeren uiteindelijk de maat. Wanneer daar de veranderingen zichtbaar worden zullen de politiek en financiële sector zich uiteindelijk weer aanpassen. Niet andersom.

Een Nieuw Economisch Peil vereist allereerst dat bedrijven en organisaties hun bestaansrecht weer baseren op het gegeven dat zij een maatschappelijke, economische functie naar de samenleving vervullen en dat zij met hun producten en diensten zinvolle bijdragen aan de maatschappij moeten leveren. Vervolgens kunnen zij hun missie en strategie baseren op de triade van “zinvolle producten/diensten – tevreden klanten – betrokken medewerkers”.

Dat klinkt vooralsnog logisch en weinig vernieuwend, maar het verschil zit ‘m in de grondhouding en het economische denkkader. Laten we er eens dieper naar kijken.

 Dat producten en diensten van nut moeten zijn en over kwaliteit moeten beschikken lijkt vanzelfsprekend, maar blijkt in de werkelijkheid toch vaak anders te liggen. Het nut van een dienst of product wordt de klant niet zelden met enorme marketinginspanningen aangepraat en wanneer een product binnen twee jaar kapot gaat, is het kwalitatief goed genoeg als er maar een niet al te dure, nieuwere versie voor in de plaats komt.

In het traditionele economische denkbeeld wordt er bij het ontwikkelen van producten/diensten vooral gekeken naar hoe snel en hoeveel we er van kunnen leveren. Of het voldoende groeipotentie heeft en of we er de concurrentie mee voor blijven en ons voldoende onderscheiden. Dat we daardoor de producten/diensten zo goedkoop mogelijk moeten aanbieden en vervaardigen tegen de laagst mogelijke kostprijzen is dan bepalend voor ons economisch denkkader. In die situatie is het dan ook begrijpelijk dat zaken als duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen toch vooral marketing issues blijven.

Nu anders denken. Hoe zou een product/dienst eruit kunnen zien wanneer we het nut, de duurzaamheid en kwaliteit ervan, de maatschappelijke relevantie en de milieubelasting als uitgangspunt zouden nemen? Welke prijs zouden we er dan voor kunnen vragen en krijgen? Hoeveel zouden we er dan van moeten verkopen om er ook een goede boterham aan te verdienen en voldoende werkgelegenheid te creëren?

Tevreden klanten

De laatste decennia hebben we de klant steeds centraler gezet. Luisteren naar de klant was en is het credo. Maar doen we dat wel echt? Wanneer we de klant zo enorm beïnvloeden via marketinginstrumenten en onze verkoopvaardigheden zo goed ontwikkelen dat we precies weten hoe de klant behandeld moet worden opdat deze tot aanschaf overgaat, is het maar de vraag of er sprake is van een tevreden klant. Of zijn wij het misschien die tevreden zijn met die klant, omdat hij bij ons blijft kopen? Consumeren betekent dat klanten zoveel mogelijk van ons afnemen en dat wij hen niet teleurstellen in de verwachtingen die wij zelf bij hen hebben gewekt.

Nu weer anders denken. Wat als we echt zouden luisteren naar wat de klant wil? Stel dat de klant wil consuminderen? Dat hij graag duurzame producten aanschaft? Met zijn aankopen het milieu minimaal wil belasten? Met zijn bestedingen de werkgelegenheid van anderen wil stimuleren? Er ontstaat zo een heel ander beeld van een tevreden klant. Wij zullen ons als leverancier ook heel anders gaan verhouden tot die klant en ander verkoop- en marketinggedrag mogen ontwikkelen.

Betrokken medewerkers

Wanneer we bovenstaande opvattingen over bedrijven en organisaties gaan ontwikkelen en daadwerkelijk op die wijze met zinvolle producten/diensten en tevreden klanten aan de gang gaan, leidt dat zonder enige twijfel tot betrokken medewerkers.

Maar wat als we hier nog een stapje verder in gaan en het weer tot vast onderdeel van onze missie en strategie maken om zoveel mogelijk werkgelegenheid te creëren? Daarmee ontstijgen we de idee dat we met zo min mogelijk mensen (lees: tegen zo laag mogelijke loonkosten) onze producten/diensten moeten vervaardigen en leveren.

Anders denken betekent hier dat wij medewerkers niet langer als “hulpbron” (HR) zien, maar de zaak omkeren en bedrijven en organisaties weer een plek worden waar medewerkers hun eigen bestaansrecht en persoonlijke ontwikkeling gestalte kunnen geven. Medewerkers worden dan deelnemers die hun persoonlijke ambities in lijn brengen met de doelstellingen van de organisatie.

Zouden bovenstaande ideeën en economische denkkaders tot een slechte economie en samenleving leiden? Ik denk van niet.

Wanneer we onze samenleving werkelijk willen veranderen en vernieuwen zullen we bovenstaande uitdagingen moeten aangaan en natuurlijk zal ieder bedrijf en instelling dat “naar zijn eigen maat” doen.

Voor veel bedrijven en instellingen is dit een nieuwe manier van denken en opereren en zal ook veel onzekerheid en onbekendheid met zich mee brengen. Anderzijds is het zeer bemoedigend te weten dat er vele organisaties zijn die hier in de afgelopen decennia al ervaring mee hebben opgedaan en met groot succes.

Geef ook uw mening....

Reacties